Çerezler, içeriği ve reklamları kişiselleştirmek, sosyal medya özellikleri sağlamak ve trafiğimizi analiz etmek için kullanılmaktadır. “Kabul Et” seçeneği ile tüm çerezleri kabul edebilirsiniz veya “Çerez Ayarları” seçeneği ile ayarları düzenleyebilirsiniz.Çerez Politikası

25 Haziran 2024
18 Zi'l-Hicce 1445
halveti
MENÜ
SOHBETLER HAZRET-İ MUHAMMED'IN
(S.A.V) HAYATI
SEVGİLİ PEYGAMBERİM KUR'AN-I KERİM İLMİHAL İSLAM VE TOPLUM 40 HADİS HADİS-İ ŞERİFLER OSMANLICA SÖZLÜK RÜYA TABİRLERİ BEBEK İSİMLERİ ABDÜLKADİR BİLGİLİ
(SEBATİ) DİVANI
NİYAZİ MISRİ DİVANI HİKMETLİ SÖZLER KUR'AN-I KERİM ÖĞRENİYORUM KUR'AN-I KERİM (SESLİ ve YAZILI) SESLİ ARŞİV İLAHİLER KVKK ve GİZLİLİK POLİTİKASI
İSLAM ve TASAVVUF
TASAVVUFUN TARİFLERİ TASAVVUFUN DOĞUŞU TASAVVUFUN ANADOLU'YA GİRİŞİ HALVETİLİĞİN TARİHİ HALVETİLİĞİN TARİHİ GELİŞİMİ HALVETİLİĞİN TÜRK TOPLUMUNDAKİ YERİ HALVETİYYE SİLSİLESİ PİRLERİMİZİN HAYATLARI MEHMET ALİ İŞTİP (VAHDETİ) ABDÜLKADİR BİLGİLİ (SEBATİ) İBRAHİM GÜLMEZ(KANÂATÎ)
EHLİ - BEYT
EHL-İ BEYT KİMDİR? EHL-İ BEYTİ SEVMEK
RESÛLULLAH'I SEVMEKTİR
EHL-İ BEYT EMANETİ RESÛLULLAH'TIR EHL-İ BEYTİN HALİ NUH'UN GEMİSİ GİBİDİR EHL-İ BEYT OLMAK HEM NESEBİ HEMDE MEZHEBİDİR
ONİKİ İMAMLAR
HZ. İMAM ALİ K.A.V RA HZ. İMAM HASAN-I (MÜCTEBA) HZ. İMAM HÜSEYİN-İ (KERBELA) HZ. İMAM ZEYNEL ABİDİN HZ. İMAM MUHAMMED BAKIR HZ. İMAM CAFER-İ SADIK HZ. İMAM MUSA-İ KAZIM HZ. İMAM ALİYYUL RIZA HZ. İMAM MUHAMMED CEVAD (TAKİ) HZ. İMAM ALİ HADİ (NAKİ) HZ. İMAM HASAN’UL ASKERİ HZ. İMAM MUHAMMED MEHDİ






AKLINI KULLAN…


Değerli dostlar; yazımıza Efendim Hazretlerinin himmetleriyle, bir ayeti kerime ile başlamak istiyorum.

Allah cc. Bakara Suresi Ayet 171’de “İnkar edenlerin örneği bağırıp çağırmadan başka bir şey işitmeyip (duyduğu veya bağırdığı şeyin anlamını bilmeyen ve sürekli) haykıran (bir hayvan)ın örneği gibidir. Onlar, sağırdırlar, dilsizdirler, kördürler; bundan dolayı akıl erdiremezler” diye buyurmaktadır. 

Akıl nimeti diğer bir ifade ile akıl metaforu nedir ne demektir? Diye bir soru ile muhatap olduğumuzda el cevap; sözlük manası itibariyle, “menetmek, engellemek, alıkoymak, bağlamak” gibi anlamlara gelen akıl kelimesi, felsefe ve mantık terimi olarak “varlığın hakikatini idrak eden, maddi olmayan, fakat maddeye tesir eden basit bir cevher olup; maddeden şekilleri soyutlayarak kavram haline getiren ve kavramlar arasında ilişki kurarak önerilerde bulunan, kıyas yapabilen güç” demekle birlikte, ez cümle; insanı diğer canlılardan ayıran ve onu sorumlu kılan temyiz gücü, düşünme ve anlama melekesidir, diye de tarif etmemiz mümkündür.

Tasavvufi açıdan değerlendirdiğimizde, aklın en çok dikkat çeken manası “bağ” ve “engel”dir. Akla bu manaların verilmesinin iki sebebi vardır. Birinci sebebi; cehalet karanlık bir olgu olduğuna göre, aklın nurlanmasıyla veya hakikati asliyemizi keşfetmemizle birlikte, söz konusu karanlığı yok ederek cehaletin engellenmesi birinci sebeptir. Aklı “engel” diye tarif eden diğer tasavvufi bir görüşe göre; akıl hakikati asliyeyi kavradığında, nefsi emmarenin esaretinden kurtulup, gerçekleri görmeye başlamasıdır diye görüş bildirmişlerdir.

Akıl insan da iki halde zuhur eder. Biri cüz’i akıl, diğeri külli akıldır. Buna göre; cüz’i akıl, hakikati asliyesinden bihaber olan kişilerde mevcuttur. Külli akıl ise; sadece tevhid inancına sahip kimselerde hüküm sürer. Zira külli akıl, heva ve hevesten uzak, Rabbinin arzu ettiği istikamet üzerine kişiyi sevk ve idare eden, emirlerine itaat eden akıl olup, Rahmani bir akıldır. Malumunuz birde şeytani akıl vardır ki; Rabbim bizleri bu akıldan uzak eylesin, nefs-i emmarenin esaretinde olan şeytani akıldır.

Mütefekkirlerimiz, insanın manevi yapısında “kalb, nefs, ruh ve akıl” olmak üzere dört önemli özellik üzerinde dururlar. Kalb, nefs ve ruh ile ilgili konular geçmiş yazılarımızda bahse konu olmuştu. Ama akıl ile ilgili birkaç şey arz etmem gerekirse; AKIL, algılama ve idrak kabiliyetidir. Akıl; biri eşyanın hakikatini bilmekten ibaret olan akıl, diğeri ilimleri kavrayan ve Peygamberimiz Sav. Efendimizin “Allah’ın yarattıklarının ilki akıldır” diye buyurduğu akıldır.

“AKIL“ esasında, Allah cc. nun insanlara lütfettiği bir seciyedir. Kişi rabbine sığınarak aklını doğru yola yönlendirebilir. "Akıl attır, dizgini arif elinde" atasözü bunu ifade eder. Akıl; akl-ı meaş ve akl-ı mead olmak üzere iki manada zevk etmemiz mümkündür. Akl-ı meaş; dünya işlerini düşünen, Tasavvufi görüşe göre, İlahi hakikatlerin idrakine varamayan akıldır. Akl-ı mead ise; ahireti düşünen ve ilm-i ledüne erip Zat-ı İlahiyeye ulaşan akıl olarak tanımlanmıştır. Tasavvuf ilminde kainat, külli aklın beyanıdır. Külli akıl aynı zamanda Hakikat-i Muhammediye’dir; yani Allah cc.nun mazhariyetidir.

Bizler külli akıla vasıl olabilmemiz için, Peygamberimiz Sav. Efendimizin varisi nebisinin aklından istifade etmemiz ile mümkündür. Bu halle hallenen kulların cüz’i aklı külli akla vasıl olmuştur.

Kur’an’ı Kerimde akıl kelimesi kırk dokuz yerde geçmektedir. Bu ayetlerde genellikle “akletme” nin yani aklı kullanarak doğru düşünmenin önemi üzerinde durulmuştur. Ve aynı zamanda Rabbim akla; eşyadaki nizamı kavrama gücünü, ilahi hakikatleri sezme, anlama ve onların üzerinde düşünüp, tefekkür etme, yorum yapma gibi görevleri yerine getirme yetkisini de vermiştir.

Çok manidar olduğuna iman ettiğim bir ayeti kerimede bakınız Allah cc. ne buyuruyor? Yunus Suresi 100 ncü Ayet’i Kerimesinde “Allah`ın izni olmadıkça hiçbir benlik iman edemez. Allah, pisliği, aklını kullanmayanlar üzerine bırakır” diye buyurmaktadır.

Bu ayeti kerime biraz aklını kullanan kimselere inanılmaz ışık tutuyor, yeter ki doğru okuyabilelim. Burada yani ayette can alıcı cümle “Allah, pisliği, aklını kullanmayanlar üzerine bırakır” diyor. Burayı dilimizin döndüğü kadarı ile biraz açalım. Allah cc. bizleri yaratmadan önce bir söz aldığından bahseder Kur’an’ı keriminde. O’na iman edeceğimizi, O’nun yüceliğinin karşısında saygıyla eğileceğimizin sözü. Verdiğimiz bu sözü hatırlamamız için, yaşarken fıtratımıza koyduğu iman etme, yaratıcıyı hatırlama duygusunu da hatırlayalım. (Araştırmamız sonucunda; Allah cc.ya verilen söz: Cenabı Hakk'ın "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" sorusuna, ruhların "Evet, sen bizim Rabbimizsin." diye verdiği cevaptır.)

İşte üzerinde çok düşünmemiz gereken cümlede burası bana göre. Rabbim Kur’an da en çok üzerinde durduğu ve birçok ayetin sonunda bizleri uyarıp, aklınızı kullanın sözcüğüdür. Peki, nerede kullanabiliriz bu aklı? Tabii ki her yerde, çevremize baktığımızda, gökyüzüne baktığımızda, bir böceği, sineği incelediğimizde kainata baktığımızda yani enfüs ve afakta her yerde aklını kullanan herkes, kainat üzerinde her ne var ise Cenab-ı Hakk’ın varlığını, O’nun mazhariyeti olduğunu müşahede edecektir. Gönül gözü ile bakamayanlar, görmeyen gözleriyle baktığında, farkına bile varamayacaktır bu gerçeklerin. Alak suresini incelediğimizde akıl; örneksiz yaratılan ve Allah cc.dan zuhur eden ilk varlıktır diye buyurur İmam Gazali Hazretleri. Buna paralel olarak Akıl Haddini bilmektir, haddini bilmek ise edeptir.

Rabbin apaçık gerçekleri göremeyen gözlerde perde, gönüllerinde ise mühür vardır diye buyurmaktadır. Rabbimin sohbetlerine ve uyarılarına tahammül edemeyenler, hakikate ulaşma gayretinde olmayan ve münferit yaşamayı arzu edenlerdir. Bunda ısrar edip, “Kur’an’ın nuru ile nurlanmayanların sonu, hesap günü onların yüzleri kapkara olacaktır” diyor Allah cc. Ayeti kerimesinde.

Değerli dostlar; "Akıl", amaca ulaşmak için kullanılan bir araç olduğuna göre; Rabbimin mihman olduğu gönlün sahibi ancak; mü’min bir kul olabilir. “Her kişi Adem" olamaz. Ama; "Er kişi" Adem olur. Sonuç itibariyle; böyle bir ADEM’e, bütün varlık alemi secde edebilsin ki; bu da o kişinin miracı olsun.

Aklı, tıpkı damlanın deryaya düşmesi gibi veya varlık alemi ile bütünleşmesi olarak zevk ettiğimizde, bu düşüşün “hiç olma/herşey olabilme” yetisinden başka ne olabilir. Bundan şunu anlıyoruz; insanı gönlündeki Hakk’a götüren yolun da, Hakk’a giden yolcunun da sağlıklı bir akla ihtiyacı olduğunu anlıyoruz dostlar.

Kur’an’da bir de insana yüklenen emanetten bahsedilir ki; bu emanet, genelde “akıl” olarak yorumlanmıştır. Bu emanetin verilmesiyle Allah cc, insanı ayetleriyle sorumlu tutmuş ve sınamıştır. İnsan, melek ve hayvan arası bir varlıktır. Melekteki akıl, hayvandaki nefs ve şehvet, insanda aynı anda vardır. Bu yüzden insan hem hayra, hem de şerre yatkın bir varlıktır. Ya da bir başka ifadeyle insandaki ruh ve akıl melekle, nefs şeytanla, ceset de hayvanla ortak vasıftadır diye buyuruyor, mütefekkirlerimiz.

Sonuç olarak; "akılın yolu birdir". "Akılla yol alınmaz", çünkü manevi yol, insanı yokluğa götüren, izafi ve geçici varlığı terkettiren, iradesini Allah'ın iradesine terk ettiren yoldur. Aklın sonsuz alemden haberi yoktur. Akla uyan, mana yoluna ulaşamaz. Bu sebeple; "Akıl, erenlerin ayak bağıdır", Aklın bittiği yerde ilm-i ledün başlar, ilm-i ledün'ün bittiği yerde aşk başlar vesselam. Der büyüklerimiz.

Diliyorum Rabbimden, Kur’an’ın rehberliğinden, nurundan, güneşinden en güzel biçimde istifade eden kullarından eylesin bizleri. Yine dilerim Rabbimden, Sultanımızın gittiği yoldan ve emirlerinden ayrımasın bizleri. Himmeti üzerimize daim olsun inşallah. Kalınız sağlıcakla.

Rabbim cümlenizden razı ve hoşnut olsun.



Mustafa AYALTI
Akçay, 30 Eylül 2022




Derneğimiz
Mekke Canlı Yayın
Medine Canlı Yayın
Eserlerimiz
İlahiler
Sure ve Namaz
Namaz Kılmayı Öğreniyorum
Tecvid Dersleri
SON EKLENENLER
GÜNÜN AYETİ
İçinizden faziletli ve servet sahibi kimseler akrabaya, yoksullara, Allah yolunda göç edenlere (mallarından) vermeyeceklerine yemin etmesinler; bağışlasınlar; feragat göstersinler.
(NÛR - 22)
ÖZLÜ SÖZLER
  • Ezeli ervahta nur-u Muhammedi ile beraber olmaya halvetilik denir.
  • Adem "ben hata yaptım beni bağışla " dedi, İblis ise" beni sen azdırdın" dedi ya sen!... sen ne diyorsun?
  • Edep, söz dinlemek ve gönle sahip olmaktır.
  • Güzelliğin zekatı iffet ve edeptir. (Hz. Ali)
  • Zeynel Abidin oğlu Muhammed Bakır'a "Ey oğul, fasıklarla cimrilerle yalancılarla sıla-i rahimi terk edenlerle arkadaşlık etme." diye buyurmuştur.
  • Kemalatın bir ölçüsü de halden şikayet etmemektir.
  • En güzel keramet gönlü masivadan arındırmaktır.
  • Alem-i Berzah insanın kendisidir.
  • Zahir ve batının karşılığı aşk-ı sübhandır.
  • Mutaşabih ayetler ledünidir.
NAMAZ VAKİTLERİ